Om 1315Hr stijgt de eerste C-130 op in Melsbroek, nadat de troepen toegesproken werden door Minister Vanden Boeynants. Onderstaande nota, getekend door de Minister, wordt overhandigd en om 2055Hr op 19 mei wordt die bevestigd door een "Flash Secret" bericht:

• Proberen zo snel mogelijk een opvangstcentrum op te richten voor Westerse onderdanen en deze over te brengen naar BAKA. Ravitaillering en medische post voorzien;
• De opdracht blijft ongewijzigd, namelijk: niet deelnemen aan de aan de gang zijnde Franse militaire operatie;
• U bent evenwel belast met het nemen van alle maatregelen om eenieder, die in gevaar verkeert, te beschermen, te bevrijden en naar het vliegveld te brengen. Op de oproepen hiertoe die u uit betrouwbare bron ontvangt, dient u te reageren;
• Ingeval gijzelaars zouden ontvoerd worden en u bent van oordeel dat u ze door uw actie kunt bevrijden is dit toegelaten, zonder eventueel - op generlei wijze - welke grens dan ook te overschrijden;
• Uw actie in Kolwezi blijft beperkt tot 72 uren.

(Deze tekst werd door Premier Tindemans voorgedragen naar aanleiding van een interpellatie in de Kamers van Volksvertegenwoordigers op 23 mei 1978).

De 15 Wing verneemt, onmiddellijk na het opstijgen, dat Frankrijk niet aanvaardt dat de Belgische vliegtuigen over het Franse territorium vliegen. De aanvraag, opgemaakt door de Staf van de Luchtmacht, en overgemaakt aan het Frans Ministerie van Buitenlandse Zaken, de vorige dag, via het Belgische MBZ werd niet aangenomen. Er ontbreekt een document beweert het Franse Ministerie. Een toelating werd wel bekomen van Portugal, Senegal, Ivoorkust en Gabon. Het vluchtplan was opgemaakt om over Frankrijk, met een herbevoorrading in Solenzara, (Corsica), en dan over Afrika te vliegen. De vluchtroute moet totaal veranderd worden en alle landen verwittigd. Het Franse verbod wordt dan opgeheven om 1500Hr toen de nieuwe vluchtplannen reeds aan de te overvliegen naties waren meegedeeld en in uitvoering waren.

De eerste drie C-130's moeten langs Zeebrugge en Land's End in Engeland vliegen. De nieuwe vliegroute betekend een verlies van uren. In Porto Santo in Madeira is slechts één tankwagen beschikbaar voor alle vliegtuigen. Dus worden eerst de C-130's bevoorraad en daarna pas de Boeings, die sneller vliegen, en dus later kunnen vertrekken. Vandaar via Dakar, en Abidjan naar Libreville in Gabon, waar drie uren verloren worden. De ambassadeur komt Kolonel Blume meedelen dat het verboden is om Congo-Brazzaville te overvliegen. Dit betekent een grote omweg langs de oceaan om in Zaire toe te komen langs de monding van de Zaïre stroom. Voor de eerste C-130's, tussenlanding inbegrepen, 22 1/2 uren vlucht. De andere vliegtuigen bereiken Kamina na 20 1/2 uren vlucht.

De SABENA vliegtuigen zullen 16 uren vliegen met tussenlandingen in Las Palmas op de Kanarische Eilanden en Libreville. Zij werden ook gedwongen om een grote omweg te maken. Via Djerba in Tunesië en N'Djamena in Tsjaad zouden de C-130's slechts 13 1/2 uren vlucht nodig gehad hebben om Kamina te bereiken, en de Boeings 727 slechts 10 1/4 uren vlucht.

Het 2 REP verlaat om 1520Hr Solenzara aan boord van acht DC-8 en één DC-10 naar Kinshasa, waar de eenheid over 24 uren zal beschikken vooraleer ingezet te worden in Kolwezi. Voor twee vliegtuigen is een technische halte voorzien in Abidjan. De anderen vliegen rechtstreeks over Afrika, want Frankrijk beschikt over een semi-permanente toelating tot overvlucht.

Gedurende de uren in de lucht bepalen Kolonel Depoorter, Majoor Couwenberg, bevelhebber van het 3 Para, en de operatieofficier, Majoor Malherbe, de laatste details van het operatieplan. In het kort: parachutage van het 3 Para op het nieuwe vliegveld, direct oprukken naar de stad. Daarna parachutage van het 1 Para op het vliegveld om dit volledig te beveiligen, zodat de C-130's er kunnen landen, de voertuigen aanbrengen en de vluchtelingen kunnen afvoeren.

Om 1550Hr verneemt de Generale Staf dat het Frans Militair Technisch Coöperatiecentrum in Kinshasa op aanvraag van de Zaïrese autoriteiten een Frans-Belgische operatieplan heeft opgestel. Om 14 uur verklaart de Franse Minister van Buitenlandse Zaken, de Guingaud, aan Minister Simonet: 2 REP zal de Belgische interventie niet hinderen. Kolonel Gras, (F), beslist, (!), de operatie te doen plaats grijpen op vrijdagnamiddag nadat Generaal-majoor Babia hem had meegedeeld dat ze een bericht, vanuit Angola, hadden onderschept waarin aan de rebellen het bevel werd gegeven Kolwezi te verlaten nadat alle gevangenen gedood werden, de industriële installaties vernield en de bevolking als gijzelaars meegenomen.

Langs de boordradio van de C-130 beveelt de Generale Staf om 2200Hr: "slechts springen op Kolwezi indien de landingsbaan in goede staat is". Op dit uur word Kolonel Bleus, door Kolonel Gras, (F), ingelicht dat de Fransen de operatie zullen uitvoeren zonder de Belgen. Vanaf dan werd elk contact tussen de Militaire Technische Coöperatiecentra verbroken. Het laatste vliegtuig van het 2 REP landt in Kinshasa om 2300Hr, na slechts zeven uren vlucht, (!).

Vrijdag, 19 mei 1978

Om 0315Hr verklaart de Franse militaire attaché dat het Hoofdkwartier van de Franse Strijdkrachten in Parijs niet op de hoogte was van een geplande operatie in Kolwezi, maar om 0900Hr meldt hij dat de Legionairs op aanvraag van President Mobutu zullen springen op Kolwezi. In Kinshasa levert de FAZ aan het 2 REP, de voor hen totaal ombekende Amerikaanse T-10 parachutes. Aan die parachutes kunnen de Franse "kitbags" niet aangehaakt worden, (Kitbag: het persoonlijk materiaal, munitie en noodrantsoenen van elke parachutist bevindt zich in een tas, vast aan een been, die voor het landen, ongeveer 50 meter boven de grond gelost wordt en aan een koord neergelaten wordt.

Om 0700Hr landen in BAKA de drie Belgische C-130's die in Bamako in Mali een hulpprogramma voor de Sahel uitvoerden. Ze worden ter plaatse omgebouwd tot "Full Para" om toe te laten parachutages uit te voeren. BAKA werd door Kinshasa niet ingelicht over de aankomst van de Belgische vliegtuigen.

Om 1100Hr vertrekt het 2 REP uit Kinshasa aan boord van vijf Zaïrese C-130's en drie Franse Transalls. Een deel van het Legioen zal later moeten vertrekken want een Zaïrese C-130 en twee Franse Transalls vallen uit op het vliegveld. Om 1130Hr ontvangt het Regiment van het Ministerie van Landsverdediging het volgende bericht: "Voor Kolonel Blume en Kolonel Depoorter: ongeveer 120 Franse Para's zullen springen rond 1345Hr. Géén steun verlenen aan de operatie. Depanneren op de grond in Kamina is toegestaan.

Om 1345Hr landt de eerste Boeing in Kamina, 15 minuten later de eerste C-130 uit Melsbroek. Het Regiment beschikt om 1500Hr reeds over meer dan vier honderd Para's en vijf C-130's. Wanneer het hoofdkwartier in BAKA meedeelt dat het vliegveld van Kolwezi heroverd werd door de FAZ rijst bij de Staf van het Regiment de volgende vragen: door hoeveel man? sinds hoelang?, en vooral... welk zijn de ouderdom en dus de waarde van deze inlichtingen? Kunnen de rebellen nog een tegenaanval uitvoeren? Aan de Generale Staf wordt dus om 1530Hr de toelating gevraagd om een gewapende verkenning uit te voeren om het bezit van het vliegveld te verzekeren, immers de vraag stelt zich: zal het morgen nog in Zaïrese handen zijn? Een formele weigering van de Generale Staf volgt om 1600Hr. Een akkoord kan enkel door het crisiskabinet gegeven worden, na de vergadering die plaats grijpt in de avond.

Alle radio's laten weten dat President Mobutu met een Zaïrese C-130, vergezeld door een dertigtal journalisten, waaronder geen enkele Belg, op het vliegveld van Kolwezi landde. Majoor Mahele, Commandant van de Zaïrese eenheid, wordt gefeliciteerd voor de herovering van het vliegveld.

Om 2300Hr is het Regiment, met al het nodige materiaal, klaar om op te treden.

Intussen werd een deel van het 2 REP, de Staf en drie Compagnies, 405 man in totaal, geparachuteerd op Kolwezi om 1630Hr. Dit is ongeveer één uur voor zonsondergang. Het is onmogelijk een stad van 30 km² met slechts 400 manschappen 's nachts door gevecht te veroveren en te controleren. Het andere deel van het 2 REP, een compagnie en de sectie Mortieren landt om 1600Hr met een DC-10 van Air Zaïre in BAKA. Om 1620Hr nemen Commandant De Keyser en Commandant le Grelle van de Staf van het Regiment, contact met de Franse officieren in het vliegtuig. De eenheid wacht op een Zaïrese C-130 om dan nog te springen op Kolwezi. Dit vliegtuig is niet aangekomen en de DC-10 is dan vertrokken naar Lubumbashi om 1700Hr. Precieze inlichtingen over de vijand kon het Regiment van de Fransen niet krijgen.

Het Regiment besluit 's anderendaags als volgt te handelen: om geen tijd te verliezen na de dropping van ± 1000 man, zal de techniek van de stormlanding worden toegepast, dus géén parachutage. Het groeperen tot een gevechtsklare eenheid van de door de parachutage verspreide troepen zou immers tijdrovend kunnen uitvallen.

In Belgisch Congo had het Regiment destijds ervaren dat het te lang kan duren vooraleer na de parachutage de eenheid tactisch kan optreden. Dus: stormlanden om tijd te winnen! Indien het vliegveld opnieuw in de handen van de rebellen zou zijn gevallen en de stormlanding niet zou slagen zal er geparachuteerd worden. De 15 Wing zal de operatie uitvoeren in drie golven van acht C-130's. Een eerste golf bestaat uit 8 vliegtuigen in twee secties van vier C-130's. Terwijl de eerste vier terzelfdertijd landen, wachten de vier volgenden in de lucht en landen onmiddellijk wanneer de vier eersten heropgestegen zijn.

De eerste golf brengt het personeel van het Tactisch Hoofdkwartier van het Regiment, manschappen van het 1 Para en van het 3 Para. De tweede golf zal het overblijvende personeel van het Regiment aanvoeren. De derde golf vervoert het chirurgisch detachement, de commando-voertuigen, munitie en levensmiddelen.

Het plan voorziet dat het 1 Para de opruiming van de nieuwe stad voor zich zal nemen en oprukken langs de baan. Het 3 Para zal de oude stad innemen en vorderen langs de spoorweg. Het Recce Escadron wordt in reserve gehouden. Op het nieuwe vliegveld zal een evacuatiezone geïnstalleerd worden. Dit omvat een ontvangstdetachement, een sorteerstation en een medische dienst.

[terug naar de navigatie]