Deze ongewone, nieuwe, delicate opdracht zal veel geduld vergen. In enorm veel vergaderingen en gesprekken met de blanke bevolking wordt gepoogd uit te leggen en te overuigen dat de tegenwoordigehid van Para-commando eenheden in de localiteiten en de talrijke patrouilles zullen bijdragen tot het herstellen van veiligheid en vrede. Het contact met de Fransen blijft moeilijk. De datum van terugkeer blijft onbeslist.

Vrijdag, 26 mei 1978

Eerste contactname in Lubumbashi om de situatie beter te bepalen. Volgende personen nemen deel aan de gesprekken.

• dhr Van Mossevelde, (Consul-generaal);
• Generaal-majoor Singa, (Z);
• Kolonel Sasa, (Z);
• dhr Lauwers, (Gécamines);
• dhr Piquet, (Gécamines);
• dhr Umba, (Z) (Gécamines).

Zaterdag, 27 mei 1978

In Lubumbashi, bespreking van de toestand met Ambassadeur Rittweger de Moor, Consul-generaal Van Mossevelde, Consul-generaal Leach, (US), Monseigneur Kabanga, Kolonel Blume, Kolonel Depoorter, de lokale militaire chefs waaronder Generaal-majoor Singa, (Z), en afgevaardigden van de mijnstreek in Lubumbashi, Kipushi, Kambove, Fungurume en Kakanda. De algemene sfeer is zeer pessimistisch. De opinie van de bevolking luidt: "Als de Para's vertrekken volgt een algemene exodus van alle blanken, gevolgd door een volledige plundering. Het eerste gevaar zijn de rebellen, het tweede de uitgehonderde bevolking en het derde de FAZ".

Besluit: In BAKA blijven het tactisch hoofdkwartier van het Regiment, de commandopost van het 1 Para, evenals de 21 Compagnie, de Antitankcompagnie, het peloton Mortieren, (klaar om geparachuteerd te worden vanuit zes C-130's), een medisch detachement en een gerechtelijk detachement. De 13 Compagnie wordt gestuurd naar Fungurume, Likasi en Kambove, de 11 Compagnie naar Lubumbashi en Kipushi. Het detachement omvat ongeveer zeshonderd vijftig manschappen. Bij de oorspronkele opdracht komt nog het uitdelen van levensmiddelen, geschonken door België en de Europese gemeenschap.

Zondag, 28 mei 1978

Om 1300Hr samenkomst in Lubumbashi met Ambassadeur Rittweger de Moor en Consul-generaal Van Mossevelde. Om 1600Hr vergadering van de staf en dhr Bartiau, die de uitheemse bevolking van Likase vertegenwoordigt in verband met het eventuele vertrek van de vrouwen en kinderen uit Likasi, en het vertrek in normaal verlof van de mannen. Hij vraagt tijdig te verwittigen indien en wanneer de Para's naar België zouden terugkeren. Om 1745Hr stafvergadering met Kolonel Yves Gras, (F). We trachten de opdracht van de Fransen te kennen om eventueel ons optreden te coördineren. Geen resultaat. Het Regiment ontvangt van de Generale Staf het bericht dat President Mobutu het akkoord heeft gegeven om vrouwen en kinderen te laten vertrekken uit Kipushi, Likasi en Kambove.

Dinsdag, 30 mei 1978

Te Lubumbashi en Kipushi wordt het bevel uitgevaardigd enkel Para-commando patrouilles uit te sturen, en NIET gemengd Zaïrees-Belgische patrouilles. Kolonel Blume en Kolonel Depoorter worden teruggeroepen naar België.

Donderdag, 1 juni 1978

Om 1030Hr brengen de Kolonels Blume en Depoorter verslag uit aan Minister Vanden Boeynants, Luitenant-generaal Blondiau, hoofd van het Militair Huis van de Koning, Luitenant-generaal Vlieger Desmet, Stafchef van de Luchtmacht, Generaal-majoor Vlieger Wils, adjunct-stafchef van de Generale Staf.

Om 1430Hr briefing aan Generaal-majoor Gysemberg, adjunct-stafchef van de Landmacht.

Om 1600Hr brengt Kolonel Depoorter een persoonlijk bezoek aan Luitenant-generaal Roman, in het Militair Hospitaal. Gen Roman is de Stafchef van de Landmacht en gewezen bevelhebber van de Para-commando's. Hij zal in het Militair Hospitaal overlijden nog voor het Regiment teruggekeerd is naar België.

Vrijdag, 2 juni 1978

Van 0830Hr tot 0945Hr persoonlijk verslag aan Minister Vanden Boeynants. Nieuwe briefing van 100Hr tot 1200Hr aan Luitenant-generaal Vlieger Crekillie, Chef van de Generale Staf en zijn medewerkers. Om 1230Hr mededeling door een adjunct-stafchef van de Generale Staf: "Het oorlogspensioen, de verzekering , de voorschotten en het verlof worden verzekerd". Kolonel Blume en Kolonel Depoorter worden van 1300Hr tot 1530Hr ontvangen door de Koning, en achteraf samen met Luitenant-generaal Vlieger Creckillie, Luitenant-generaal Blondiau en de Hofmaarschalk Liebaars.

Van 1600Hr tot 1800Hr een briefing aan het crisiskabinet, de Premier, dhr Tindemans en de Ministers Vanden Boeynants, Chabert, Huret, Van de Kerkhove en Luitenant-generaal Crekillie en de kabinetschef Kolonel Stafbrevethouder Outers. Volgende beslissingen worden genomen:

• Huidige opstelling OK
• De duur van het verblijf in Shaba zal, volgens de top Franco-Afrikaanse vergadering in Parijs tot tenminste 10 juni duren.
• Het eventueel sturen van een bataljon naar Kolwezi zal beslist worden op 7 juni.
• Levensmiddelen mogen uitgedeeld worden aan de Zaïrese bevolking.
• Een vergoeding van 1.000 Bfr. per dag wordt toegekend.

Zaterdag, 3 juni 1978

Telefonische mededeling van Kolonel Stafbrevethouder Dupont, operationeel adjunct op de Generale Staf: "Klaar staan om vervangen te worden op 8-9 juni".

Maandag, 5 juni 1978

Om 0100Hr vertrek per C-130 vanuit Melsbroek over Lagos (!) van de Kolonels Blume en Depoorter naar Shaba.

Het 1 Para voert een patrouille uit met een pick-up Peugeot 404 van Gécamines in Lubumbashi. Er is geen radio aan boord. Bij het voorbij rijden van een bivak van het 2 REP, in de hoge matiti's, ziet de chauffeur dat twee Zaïrese kinderen iets laten vallen. Een ontploffing met als resultaat twee doden.

Zowel de FAZ als het 2 REP verdenkt de Belgische Para's. Een onderzoek door Kolonel Sasa, (Z), de Krijgsauditeur dhr Denaegel en de Compagniecommandant Luitenant Leroy zal aantonen dat de lepel van de granaat niet afkomstig is van Belgische granaten. Dit wordt in de voormiddag meegedeeld aan Consul-generaal Van Mossevelde.

Dinsdag, 6 juni 1978

Om 0730Hr oefenparachutesprong in de nabijheid van de basis van Kamina. De 13 Compagnie wordt afgelost door de Antitankcompagnie en de 11 Compagnie door de 21 Compagnie. Om 1600Hr bezoek aan de eenheid in Kipushi. De mentaliteit van de troepen is uitstekend, en ze worden verwend door de blanke bevolking. Om 1900Hr vergadering in Lubumbashi bij de heren Piquet, Lauwers en Sorel van de Gécamines. Zijn aanwezig voor België: de Kolonels Blume en Depoorter, voor Frankrijk: Kolonel Yve Gras en Luitenant-kolonel Erulin. Er is ook een journalist aanwezig: dhr. Tihange. De algemene pessimistische toestand in de streek wordt besproken. De burgers dringen aan dat het Regiment dit zou melden aan Brussel.

Donderdag, 8 juni 1978

Per Alouette helicopter, aangebracht per C-130, worden alle eenheden bezocht en contact genomen met ongeruste te Luena, te Lubudi, te Fungurume, te Kambove-Mabaya, te Kakanda en te Likasi; een zeer neerslachtige mentaliteit overheerst bij de blanken. Wat is het heerlijk te vliegen over de savanne en de woudgalerijen, die twintig jaar geleden, te voet, met de machete in de hand, werd doortrokken.

Vrijdag, 9 juni 1978

Eerste formeel contact met Kolonel-majoor Loubaris van de Marokkaanse strijdkrachten over de aflossing van de "Force Interafricaine", samengesteld uit eenheden uit Ivoorkust, Sénégal, Togo, Gabon en Marokko. Het volgende wordt meegedeeld:

• De Belgische troepen kunnen niet afgelost worden vóór de aankomst van AL het materiaal waarover de Marokkaanse troepen moeten beschikken, dus 11 of 12 juni?
• Er zal een permanente Marokkaanse tegenwoordigheid zijn in de grote centra.
• Er zullen geen gemengde FAZ-Marokkaanse patrouilles uitgestuurd worden.
• Er werden nog geen beslissingen genomen betreffende het sturen van troepen uit Sénégal en Ivoorkust, maar Ghana kan zeker geen troepen sturen.
• Er wordt overeengekomen op 12 juni een nieuwe vergadering te beleggen.

Zaterdag, 10 juni 1978

Om 1100Hr briefing aan Luitenant-kolonel Verbeke na een nieuwe mededeling door Kolonel-majoor Loubaris van Marokko.

De streefdatum voor de aflossing door de Marokkaanse troepen wordt voorzien op 22 juni.

In afwachting zal het Bataljon een compagnie in LIkasi en een compagnie in Kambove opstellen. De commandopost en een compagnie blijven in Lubumbashi.

Het Hoofdwartier van het Regiment, het peloton RavAir, (bevoorrading vanuit de lucht), en een reserve-compagnie blijven in BAKA, (Basis van Kamina). Zes C-130 toestellen staan klaar om hen van luchttransport te voorzien.

Zondag, 11 juni 1978

In de voormiddag wordt het klooster en het hospitaal van de Basis van Kamina bezocht met een voorraad geneesmiddelen. In de namiddag wordt op voorstel van Kolonel Blume, voor het eerst in de lucht geoefend met een C-130 ingericht als "gunship". Een machinegeweer op driepoot wordt opgesteld in een open deur met een Para aan de trekker, klaar om vuursteun vanuit de lucht te geven.

Maandag, 12 juni 1978

Om 1930Hr vergadering in Lubumbashi bij Consul-generaal Van Mossevelde. We wonen een "politieke" briefing bij gegeven door Kolonel Planard, die speciaal was overgekomen van België. Ver vernemen meer over de reacties van de pers en de media. Om 2030Hr diner en langdurige discussies bij de Amerikaanse Consul-generaal Leacht. Voor België waren aanwezig: Consul-generaal Van Mossevelde, de Kolonels Blume en Depoorter, Voor Marokko: Kolonel-Majoor Loubaris en drie andere officieren, Voor de Verenigde Staten: dhr Griffith en twee officieren, en van de burgers: de heren de Dassompierre, Sorel, Lauwers en Piquet. De besluiten die tijdens dit diner genomen worden zijn devolgende:

• Voorlopig wordt het 2 REP NIET vervangen door Marokkaanse troepen;
• De inplanting van de troepen moet gebeuren volgens de wensen van President Mobutu, dixit de Zaïrese Generaal-Majoor Singa;
• Er worden geen troepen meer verwacht van Togo, Sénégal, Gabon en Ivoorkust. Ze beschikken niet over het nodige materiaal om aan de operatie op een effectieve manier deel te nemen.

Dinsdag, 13 juni 1978

Vergadering op het Marokkaanse hoofdkwartier. Om de aflossing voor te bereiden tussen de Marokkaanse troepen en het 1 Para kan, ompolitieke redenen, het Marokkaans hoofdkwartier, niet worden samengevoegd met de commandopost van het 1 Para. Het Marokkaans hoofdkwartier zal, indien nodig, contact nemen. Het is uitgesloten gezamenlijke verkenningen uit te voeren in verband met de aflossing. Immers, er werd nog geen formele beslissing genomen over de datum van de aankomst van de Marokkanen.

Woensdag, 14 juni 1978

In een bar in Lubumbashi worden om 2330Hr, twee Zaïrese adjudanten vermoord. Om 0200Hr 's nachts wordt Luitenant-kolonel Verbeke door de Zaïrese Politie gevraagd hen te vergezellen naar die bar. De Krijgsauditeur, dhr Denaegel begeleidt hem. Na ondervraging blijkt dat de moord bedreven werd door een dolk, door militairen met een groene muts, afhangend naar links, kenteken boven het rechteroog.Het zijn dus geen Para's zoals eerst beweerd werd, want die dragen een rode muts.

Twee Légionnairs worden achteraf aangehouden en belanden in de gevangenis van Lubumbashi. De Fransen bekomen dat de gevangenen op 17 juni met het 2 REP terugkeren.

Donderdag, 15 juni 1978

Samenkomst te Lubumbashi betreffende de aflossing van onze Para's. Zijn aanwezig voor Zaïre: Generaal-majoor Dikuta en Generaal-majoor Singa. Voor België: De Kolonels Planard, Blume en Depoorter, Luitenant-kolonel Verbeke. Voor Frankrijk: Kolonel Yves Gras. Voor Senegal: Kolonel Niam. Voor Marokko: Kolonel-majoor Loubaris. Voor de Verenigde Staten: Kolonel Seebode, (USAF) en dhr Griffith. De burgers: de Bassompierre, Lauwers en de journalist Vanden Ostijne. Enorm veel moeilijkheden rijzen opnieuw betreffende de timing en de opstelling van de troepen waarvoor geen oplossing wordt gevonden.

Vrijdag, 16 juni 1978

Te Kinshasa vergadering in de Belgische ambassade van 0900Hr tot 1030Hr, betreffende de duur van het verblijf van de Para-commando's in Shaba.

Zijn aanwezig voor België: De Kolonels Planard en Depoorter, Luitenant-kolonel Pire en Majoor Van Melle.

Om 1130Hr contactname met het Militair Technisch Coördinaticentrum, gevolgd om 1500Hr met een vergadering op het hoofdkwartier van de FAZ met Generaal-majoor Babia en Generaal-Majoor Singa. Het zijn hoffelijke, maar volledig oppervlakkige gesprekken.

Op Donderdag, 22 juni 1978 heeft er te Lubudi, Likasi en Luena een oefening plaats waarbij de para-commando's een stormlanding uitvoeren. Rust roest, (!).

Vrijdag, 23 juni 1978

Om 1230Hr wordt naar President Mobutu volgend bericht gestuurd via de Belgische ambassade: "Te kunnen samenwerken met de Zaïrese Strijdkrachten onder bevel van Generaal Singa, gedurende de pijnlijke gebeurtenissen in Kolwezi, was een verrijkende ervaring voor het Regiment Para-commando. De coöperatie met de Zaïrese Strijdkrachten in Lubumbashi verstevigde de hechte samenwerking met Generaal Singa en is positief uitgevallen. Met vertrouwen in de toekomst van Zaïre verlaat Kolonel Depoorter op 26 juni dit prachtige land". (vrije vertaling).

Zaterdag, 24 juni 1978

Om 0630Hr aankomst van het 3 Para, de sterkte werd beperkt tot honderd twing manschappen: een kleine Bataljonsstaf, een Compagniecommandopost, en drie volwaardige pelotons die als onafhankelijke detachementen moeten kunnen opereren. Het grote probleem in Tielen, het garnizoen, was te beslissen wie zou vertrekken, er kunnen maar honderd twintig "gelukkigen" zijn. Allen beroepssoldaten. De onderscheiden pelotons worden gelegerd in Lubumbashi, in Kolwezi, (en niet meer in Likasi zoals voorheen), en op de Basis van Kamina, (BAKA), waar zich de logistieke steun bevindt, onder bevel van Majoor Peeters, en de 15 Wing.

Om 1500Hr vergadering met de Marokkaanse Kolonel-majoor Loubaris, Majoor Couwenberg en een Spaanse priester. Om 1730Hr vergadering bij de Zaïrese Generaal-majoor Singa. Hij vraagt het voedsel niet uit te delen in Lubumbashi, maar wel in Mushasa, Kasadji en Kisendji. Om 1830Hr kennismaking met de Amerikaanse Consul-generaal Leach. Om 2100Hr is er dan een werkvergadering met de directie van de Gécamines, de heren Piquet, Lauwers, Sorel van Gijsel en met Majoor Couwenberg en Commandant Brijs, die de operatieofficier is.

Zondag, 25 juni 1978

Om 1230Hr heeft de vertrekceremonie plaats in Lubumbashi. De "Force Inter-Africaine" neemt de opdrachten over van de Belgische troepen. De toespraak door Consul-generaal Van Mossevelde gebeurt op het vliegveld van Lubumbashi in tegenwoordigheid van onder andere de Zaïrese Generaal-majoor Singa en de Marokkaanse Kolonel-majoor Loubaris, respectievelijk de commandanten van de Zaïrese en Marokkaanse troepen. Verder zijn de plaatselijke autoriteiten aanwezig, veel blanke en inlandse inwoners, en natuurlijk de Kolonels Blume en Depoorter. De Para-commando's zijn opgesteld, de C-130's staan vertrekkensklaar. Na schouwing door de Generaals en dhr Van Mossevelde, nam hij het woord.

Officieren, onderofficieren, korporaals en soldaten van het Regiment Para-commando en van de 15de Wing. U werd een moeilijke, delicate en humanitaire opdracht toevertrouwd: hulp verlenen aan landgenoten in nood, onderdanen van België en van vreemde naties opzoeken en hen in veiligheid brengen. Officieren, onderofficieren, korporaals en soldaten die deelgenomen hebben aan die operatie, u hebt de taak snel en met efficiëntie volbracht. Indien de buitenlandse bevolking eraan gehouden heeft talrijk aanwezig te zijn vóór u wegvliegt naar België, is dit om u mee te delen hoe fier ze zijn dat jonge mannen van bij ons in die moeilijke operatie geslaagd zijn.

Onze fierheid is vergezeld van een gevoel van dankbaarheid voor de moed en de toewijding die u het tengoongesteld gedurende de uitvoering van uw humanitaire operatie, en voor het gevoel van veiligheid dat uw optreden ons gegeven heeft. Deze dank willen wij openbaar betuigen. De buitenlanders in Lubumbashi houden eraan u allen die aan de operatie hebben deelgenomen een geschenk en aandennken te overhandigen. Het is een kaart van Zaïre, in koper gedreven, een stukje malachiet duidt de geografische ligging van Kamina, Kolwezi, Likasi en Lubumshi aan, en de datum van 20 mei 1978 wordt aangegeven. (vrije vertaling).

Het 3 Para blijft tot 9 juli en zal in die periode incidentloos blijven patrouilleren. Enkele dagen voor het vertrek beslist Majoor Couwenberg om met de laatste 120 parachutes twee sprongen te organiseren op de DZ, (Dropping Zone), Fukoi in de nabijheid van de basis van Kamina. Na de laatste sprong wordt hij benaderd door een stokoude capita, het hoofd van een nabijgelegen dorp, die aan de Majoor hetvolgende zegt: "Wij hopen allen dat jullie opnieuw hier zullen blijven, de "independance" heeft voor ons lang genoeg geduurd". (vrije vertaling). Ongeveer twee honderd ton voedsel wordt uitgedeeld evenals de medische steun die door België, de Europese Gemeenschap en de Verenigde Staten werden verschaft. De hospitalen gelegen in de buurt kregen allen medische paketten.

Eén kanttekening: De FAZ eist de uitdeling van de voedselpaketten te verzekeren. Majoor Couwenberg zal bekomen dat het Bataljon de helft mocht uitdelen aan de inlandse bevolking, (zodat niet alles verdween in wie weet welke handen).

Maandag, 10 juli 1978

Om 1000Hr aankomst in Melsbroek van de laatste troepen. Toespraak door de commandant van het Regiment in aanwezigheid van Luitenant-generaal Matton, commandant van de Binnenlandse Strijdkrachten, Generaal-majoor Vilain, commandant van de Divisie Training, Kolonel Blume, de TV en de Pers.

Vrijdag, 21 juli 1978, (nationale feestdag)

Nationeel feest! Schouwing door de Minister van Landsverdediging dhr Vanden Boeynants, op het Jubelpark. Achteraf door Zijne Majesteit Koning Boudewijn, in de Koningsstraat. Aan het Regiment Para-Commando valt de uitzonderlijke eer te beurt de militaire parade te mogen openen. In de Koningsstraat zijn de Para-commando's uitbundig toegejuicht. De C-130's van de 15 Wing vliegen boven het Paleis op het ogenblik dat het Regiment voor de tribunes passeert.

Enkele gegevens over de luchtsteun:
Van de 12 C-130's waarover de Luchtmacht beschikte werden er gedurende de operatie 10 permanent ingezet, evenals de twee Boeings B-727. In totaal heeft de 15 Wing 1.936 uren vlucht uitgevoerd: 485 zendingen per C-130, 20 zendingen per B-727. 120 Ton materiaal werd vervoerd.

Felicitaties verdienen ook de technici die, bij voorbeeld, op de Basis van Kamina vier C-130 motoren volledig vervingen. De SABENA stelde 10 Boeings ter beschikking. De Luchtmacht van de Verenigde Staten bevoorraadde ons met 8 transporten C-140.

Gedurende de receptie naar aanleiding van de op ruststelling van Kolonel Vlieger Alain Blume, gaf de commandant van het Regiment hem een commando dolk met de woorden: "Alain, je bent zoals deze dolk: recht, eerlijk en doeltreffend" (vrije vertaling).

[terug naar de navigatie]