Woensdagmorgen, 17 mei 1978

Om 0200Hr verlaat Kolonel Depoorter de Generale Staf. Hieronder een samenvatting van de daar genomen beslissingen:

1. Zonder alarm te slaan (!), het vertrek voorbereiden van drie Bataljons om naar BAKA, (Basis van Kamina), te vliegen;
2. Van daaruit, het vliegveld van Kolwezi veroveren, de stad innemen en de blanken gedurende 72 uren de kans geven om te vertrekken;
3. Indien het bevel formeel deze avond om 2200Hr zou gegeven worden, moeten de eerste C-130's met Para's aan boord, de volgende dag om 1300Hr kunnen opstijgen. De parachutage moet plaatsgrijpen op 20 mei bij dageraad.

Om 0700Hr eerste stafvergadering in het Hoofdkwartier van het Regiment te Everberg.
Taken voor de Staf:

1. Inlichtingen bekomen over de vijand: aantal, bewapening, opstelling? De Belgische ambassade heeft enkel laten weten dat in Kolwezi veel blanken gedood werden, waaronder een groep van Franse militaire raadgevers. Het vliegveld werd bezet, de controletoren is buiten werking. De vliegtuigen van de Zaïrese Luchtmacht werden vernield.
2. Inlichtingen verzamelen over de streek: gedetailleerde kaarten, luchtfoto's over de mogelijke parachutage zones, juiste plaats waar de blanken verblijven in en rond de stad.
3. Inlichtingen betreffende het luchttransport: Van de 15 Wing weet het Regiment dat drie C-130's in Bamako in Mali voedselhulp verschaffen. Hoeveel Sabena vliegtuigen zullen beschikbaar worden gesteld? Welke zal de vervoerscapaciteit aan personeel en materiaal zijn?
4. Opstellen van de logisiteke problemen en mogelijke oplossingen.
5. De briefing voor de uitvoerende eenheden voorbereiden.
6. In principe zou het 3 Para, versterkt door de 14 Compagnie Commando, (beroepssoldaten), geparachuteerd worden op het oude vliegveld in Kolwezi, het 1 Para op het nieuwe vliegveld. De rest van het Regiment zou daar achteraf landen.

Om 0900Hr wordt dit plan, (punt 6), voorgelegd aan het Ministerie van Landsverdediging door de Generale Staf en medegedeeld dat de parachutage zou kunnen plaats grijpen op zaterdag 20 mei 1978, bij dageraad. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken geeft aan alle diplomatieke posten de opdracht om de toelating te bekomen voor het overvliegen door militaire vliegtuigen: (diplomatic clearance).

Om 1100Hr wordt het 2 REP in versterkt alarm geplaatst: mogelijk vertrek binnen de zes uren. De Generale Staf wordt daarover ingelicht door Kolonel Planard om 1115Hr. De Belgische en Franse ambassades in Kinshasa zijn het erover eens dat een gecombineerde operatie georganiseerd worden. Minister Simonet ontmoet om 1300Hr de Franse ambassadeur Huré. Veel inlichtingen worden uitgewisseld tussen de twee ambassades. Maar in België is men onwetend over het feit dat alles uiteindelijk beslist wordt door het Elysée. Noch het Franse Ministerie van Buitenlandse Zaken, noch het Hoofdkwartier van de Franse Strijdkrachten worden rechtstreeks en onmiddellijk ingelicht over de beslissingen genomen door de Franse president.

Woensdagnamiddag, 17 mei 1978

De consul-generaal Van Mossevelde in Lubumbashi meldt om 1330Hr dat veel executies werden gepleegd in Kolwezi. Plundering en algemene slachting zijn een feit geworden. De Amerikanen werden door de Morris-Knudsen maatschappij afgevoerd per vrachtwagen en per helicopter. Het alarm voor de 2de Brigade van de 82nd Airborne Division wordt opgegeven, wegens de nakende Belgische en Franse interventies.

Om 1400Hr ontvangt het Regiment de volgende orders van de Generale Staf: "Operatie maximaal voorbereiden, maar geen alarm geven, niemand consigneren". Een waarschuwingsbevel vertrekt. In de eenheden worden wapens en oorlogsmunitie klaar gemaakt voor transport per C-130. Het Parachutagetrainingscentrum bereidt parachutages voor. Op logistiek gebied wordt in detail bepaald welk materiaal en het aantal dat moet meegenomen worden: voertuigen en transmissiemiddelen, parachutage materiaal, bevoorrading in voedsel en water, munitie en brandstof.

Te Brussel, in de voormiddag, ontmoet de ambassadeur Rittweger de Moor, terug uit verlof, minister Simonet die voorlopig geen precieze richtlijnen kan geven. Op het Ministerie van Landsverdediging ontvangen de Franse, Britse en Amerikaanse militaire attaché's om 1600 uur een briefing. De toestand wordt uitgelegd waarbij versterking in de vorm van luchttransport en aan te voeren brandstof in BAKA worden aangevraagd, een akkoord wordt gesloten om alle inlichtingen uit te wisselen. Door de media op de hoogte gebracht van de ministeriële vergaderingen verklaart het "Comité Zaïre", dat het FNLC vertegenwoordigt, in een persconferentie dat het bloed van de slachtoffers op de Belgische verantwoordelijken zal vallen indien een militaire operatie plaats grijpt.

Het Ministerie van Buitenlandse Zaken overlegt met het "Internationaal Comité van het Rode Kruis", in Genève, om na te gaan indien een vreedzame evacuatie mogelijk is. Contact word opgenomen met de "Organisatie van de Verenigde Naties" en de "Organisation de l'Unité Africaine". De oproep om internationale solidariteit door de Belgische delegatie in de UNO wordt aanvaard en de Secretaris-generaal Kurt Waldheim maakt die over aan de OUA, het ICRC en de UNO.

President Mobutu aanvaardt een buitenlandse tussenkomst, maar hij oordeelt dat België tekort schiet in de steun aan zijn regime. Dhr. Cahen, de kabinetschef van het Ministerie van Buitenlandse Zaken probeert evenwel de zaak op te klaren.

Om 1945Hr vangt een nieuwe vergadering aan op het crisiskabinet die zal duren tot 2200Hr. De Kolonels Blume en Depoorter wonen die vergadering bij als militair raadgever van Minister Vanden Boeynants. De berichten over de talrijke doden in Kolwezi worden bevestigd. Er heerst twijfel en onenigheid. Minister Simonet, (PS), wenst niet rechtstreeks of onrechtstreeks het regime van Mobutu te steunen. Minister Outers, (FDF), eist echter een onmiddellijke militaire tussenkomst. De ministers van de CVP en de VU aarzelen. De vastberaden minister Vanden Boeynants, (PSC), kan na lange discussies iedereen overtuuigen en uiteindelijk, kan de Premier Tindemans, (CVP), taktvol, de diplomatieke beslissing nemen om tussen te komen voor een humanitaire operatie, maar niet "alleen" te handelen. Inderdaad, voor de luchtsteun van de operatie is logistieke hulp onontbeerlijk.

De doorgedreven planning gaat door in de 15 Wing en het Regiment. Het 1 Para, het 3 Para, de 14 Cie van het 2 Commando, het Escadron Recce, de Antitank Cie, de drie pelotons Mortieren met twee basic loads om vuursteun te kunnen geven, het Peloton Despatchers en het Peloton RavAir van het Trg C Schaffen, zullen de operatie uitvoeren, (zie de slagorde). Een medisch detachement met een heelkundige hulppost zal de troepen vergezellen. Dit beteken in totaal 1.180 manschappen. De Krijgsauditeur, dhr Denaegel, vergezeld van een griffier, zal met het Regiment vertrekken. Later zal dhr Michel van de Belgische ambassade in Kigali, (Rwanda), het Regiment vervoegen in BAKA, de enige burger.

Volgende voertuigen zullen geladen worden in de C-130's: achttien radiojeeps, twaalf aanhangwagens, tien gewapende Reccejeeps, zesentwintig AS-24, twee lichte vrachtwagens UNIMOG en een jeepambulance. De luchtsteun door de 15 Wing bedraagt tien C-130, twee Boeings 727 en bij SABENA worden zes à acht Boeings opgeëist. De beschikbare vrachtmogelijkheid, evenals het juist aantal Boeings verandert steeds en bemoeilijkt elke planning.

President Giscard d'Estaing legde de volgende verklaring af: "Dit is een ernstige zaak waarin zowel ons land als gans de francofone wereld betrokken is". Luitenant-kolonel Erulin, (F), meldt om 2000Hr aan het Elysée dat het 2 REP klaar is om te vertrekken.

Het crisiscabinet vergadert van 1900Hr tot 2200Hr. De Kolonels Blume en Depoorter brengen verslag uit over de voorbereiding van de eenheden. Het kabinet neemt de formele beslissing om enkel troepen te sturen voor een humanitaire operatie.

Om 2300Hr ontvangt het Regiment het bevel de voorbereidingsfase te versnellen, doch nog steeds zonder toelating om de manschappen in de kazerne te consigneren. Een volledig geheim wordt geëist bij de voorbereiding en om die reden wordt het vliegveld "Kleine-Brogel" aangeduid als vertrekbasis. Achteraf wordt het "Melsbroek", want de SABENA weigert om technische redenen op te stijgen vanuit "Kleine-Brogel". Om 2400Hr wordt een vergadering belegd met Generaal-majoor Vilain, Operationeel Adjunct van de Binnenlandse Strijdkrachten. De logistieke keten zal ongeveer 120 ton voedingswaren en brandstof naar Melsbroek brengen. Reeds om 0800Hr op 18 mei 1978, zijn de eerste stocks ter plaatse, klaar om geladen te worden. Er werd beroep gedaan op de voorraden, vooraf voorbereid voor luchttransport, voorzien voor de AMF opdrachten. In de avond deelt de "Radio Télévision Belge" mee dat Belgische Para's zullen vertrekken, (zie het operatieorder).

Donderdag 18 mei 1978

Om 0055Hr verneemt de Generale Staf van de Franse militaire attaché dat Frankrijk besloten heeft tussen te komen. De Belgische ambassadeur te Parijs meldt dat dit een persoonlijk beslissing is van President Giscard d'Estaing. Om 0215Hr wordt formeel bevestigd dat de US Air Force in Kamina brandstof zal aanbrengen en de radioverbindingen via satelliet zal verzekeren. De Britten zullen een hospitaal vliegtuig ter beschikking houden in Lusaka. Frankrijk verstrekt geen inlichtingen.

Het crisiskabinet vergadert van 0300Hr tot 0430Hr. Het definitieve vertrekuur zal om 1100Hr meegedeeld worden. Er wordt nogmaals met nadruk gepreciseerd dat de operatie enkel humanitair mag zijn en moet beëindigd zijn in maximum 72 uren. De SABENA vliegtuigen zullen ter beschikking staan vanaf 1500Hr. Er wordt opnieuw contact opgenomen met het Elysée dat bevestigt dat de Fransen niet zullen tussenkomen vóór de Belgen. Om 0400Hr aankomst van dhr. Lauwers, afgevaardigd bestuurder van de Gecamines, op het Hoofdkwartier van het Regiment te Everberg. Hij is vanuit Lubumbashi, via Kinshasa en Madrid met een gecharterd vliegtuig naar Brussel gekomen. Het Regiment ontvangt de laatste, betrouwbare, waardevolle inlichtingen. Lauwers bezorgt eveneens detailplannen van Kolwezi.

In het 3 Para geeft majoor Couwenberg een briefing aan de stafofficieren en de compagniecommandanten en neemt een uitgebreid contact met de manschappen waarvan de dienstplichtigen binnen enkele weken zullen gedemobiliseerd worden. De ambassade te Kinshasa meldt aan het Ministerie van Buitenlandse Zaken dat een evacuatieoperatie door President Mobutu aanvaard wordt.

In de voormiddag vindt een vergadering plaats in het hoofdkwartier van de Amerikaanse Strijdkrachten te Stuttgart. De precieze omvang van de logistieke hulp van de Amerikaanse Luchtmacht wordt besproken. Dagelijks zal in Kamina 120 ton brandstof geleverd worden door toestellen van de US Air Force.

Om 1000Hr wordt er een samenkomst met afgevaardigden van de SABENA georganiseerd in de 15 Wing. Over gans Europa hebben Boeing 707 het bevel gekregen om Melsbroek te vervoegen. Er wordt verzekerd dat de vliegtuigen ter beschikking zullen zijn vanaf 1500Hr. Het is echter onmogelijk nu reeds te bepalen welk het juiste aantal passagiers is dat zal kunnen vervoerd worden, welke de beschikbare vrachtmogelijkheid is en evenmin de juiste vertrekuren van die burgervliegtuigen. Die gegevens zullen driemaal veranderen. Dit bemoeilijkt de derailplanning die dus zal uitgaan van verschillende hypotheses. Om 1145Hr is er dan een nieuwe bijeenkomst van het crisiskabinet dat uiteindelijk beslist het luchttransport naar BAKA toe te laten.

Reeds om 1200Hr komen de eerste troepen aan op het vliegveld van Melsbroek. Dit was niet zo eenvoudig. Bijvoorbeeld, de 11 Compagnie van het 1 Para wwordt verwittigd in Freyr, bij Dinant, waar rotsen beklommen worden. Ze arriveren om 0820Hr in Diest. Om 0915Hr volgt de briefing. Daarna vanaf 1000Hr het klaar maken van de persoonlijke bagage en het onderhoud van het materiaal, daarna beschikken de manschappen over 45 minuten om de familie te verwittigen of om even naar huis te gaan. Om 1400Hr vertrek met bussen naar Melsbroek, en dan daar wachten... want "hun" Boeing zal slechts opstijgen om 2000Hr.

Om 1930Hr vraagt Frankrijk een exemplaar van de operatieorders van het Regiment om die te kunnen coördineren met hun intenties. De documenten worden verstuurd, maar van de Franse plannen wordt het Regiment niet op de hoogte gebracht!

[terug naar de navigatie]